Yaratıcı Düşünceyi Uyarmak
 
Volkan Tolga
 

Yaratıcılık kavramı, bu kelimeyi bağnazca yorumlayanların haddini oldukça aşan bir kelimedir. Gökyüzünden, uzaklardan bir yerlerden bir tılsım şeklinde bekleyenler, ağızları açık havalara bakarken, sınırsız gücün-enerjinin, hologram prensibini de alarak bu düşünce kotasında eritenler daha iyi tarif edebilirler yaratıcılığı…

Bu, birinden, bir tanrıdan çalınan(!) bir şey olmayıp O gücün bizatihi ortaya konmasıdır ki bu da kişide ya doğuştan vardır ya da yoktur. Geliştirilmesi konusuna gelirsek, bu doğuştan var olan gücün geliştirilmesi, cevherin zuhura çıkması bir etkiyi bekliyor olabilir. Kimi zaman bu, kişilerde açığa çıkarken bugün adını herkesin bildiği önemli şahsiyetler olarak önümüze gelirken, kimi zaman da şirket bazında veya okullarda bu özellik insanda açığa çıkarılmaya çalışılır. Ya da herkese kendi çağında bir şeyler üretebilme edimi aşılanır. Ateş olmasa da cürmü kadar kıvılcım olabilir. Tabi ki o da bir değerdir.

İnsanların ilginç ve yaratıcı fikirlere ulaşmalarında karşılaştıkları zorluklarda yaratıcı düşüncelerinin uyarılması amacıyla farklı tekniklerden yararlanılabilir. Aşağıda sıralanan teknikler, insanoğlunun yaratıcı düşüncelerini ortaya çıkarmak amacıyla 10’ar dakikalık kısa etkinlikler olarak uygulanabilir. Özellikle öğrencilerin kullanması tavsiye edilen tekniklerdir bunlar.

1. Bir kitaptan rastgele kelime bulma…
Sınıfta bulunan herhangi bir kitabından faydalanılabilir. Kitabın herhangi bir sayfası açılarak rastgele bir kelime seçilir. Seçilen bu kelimeden beyin fırtınası ile somut bir nesneye ulaşılmaya çalışılır. Seçilen kelime bir nesne ismi de olabilir. Ulaşılan nesne hakkında değişik fikirler üretilerek nesneye farklı özellikler kazandırılmaya çalışılır. Nesneye yönelik değişiklik düşünceleri ile öğrenciler bir buluşa da gidebilirler. Nesnenin özelliklerini değiştirme, geliştirme düşünceleri aynı zamanda nesneye yönelik bir inovasyon çalışması olarak da kullanılabilir. Bu yolla öğrencilere olaylara ve nesnelere farklı bakış açıları kazandırılmaya çalışılır.

2. Rastgele bir resimden yola çıkma…
Başlangıç noktası olarak herhangi bir kitap veya afişten bulunacak rastgele bir resimden yola çıkarak ilginç bir fikre ulaşılmaya çalışılır. Herhangi bir kitaptan bulunan bir resim seçilir. Resim ile verilmeye çalışılan mesajların neler olabileceği ve resimden öğrencilerin ne anladığı hakkında bir beyin fırtınası yapılır. Verilen mesajlardan ve bu resim hakkında öğrencilerin ortaya koyduğu düşüncelerden yola çıkarak somut bir nesneye ulaşılmaya çalışılır. Yapılan bu çalışmayla öğrencilerde somut bir nesneye geçiş için gerekli düşünme ve becerilerin geliştirilmesi amaçlanır.

3. Benzer durumlardan yola çıkma…
Çözümünde zorluk çekilen herhangi bir problem, benzeri problemlerin çözüm süreçleri örnek alınarak çözülür. Öğrencilere elde ettikleri tecrübeleri farklı alanlarda kullanabilmelerine yönelik beceri kazandırılmaya çalışılır.

4. Konu hakkındaki gerçekleri ve bilgileri sıralama…
Herhangi bir nesne ele alınır. Seçilen nesne hakkında var olan bilgiler sıralanır. Daha sonra bu bilgilerden yola çıkılarak nesneye daha farklı özellikler kazandırılması amacıyla bir beyin fırtınası yapılır. Bu şekilde öğrencilerin var olan nesneler hakkındaki bilgilerini, farklı amaçlarla kullanabilme becerilerinin geliştirilmesi sağlanır.

5.
Tersi durumu düşünme…
Çözüm bekleyen bir sorun ele alınır. Daha sonra bu sorunun çözümü üzerinde bir beyin fırtınası yapılır. Beyin fırtınası ile bir çözüme ulaşılamazsa seçilen sorunun tersi durum, çıkış noktası olarak ele alınarak beyin fırtınasına devam edilir. Bu şekilde karşılaşılan bir problemin çözümünde farklı düşünceler oluşturabilme becerilerinin geliştirilmesi sağlanır. Örneğin; susuzluk problemi bir beyin fırtınasında çözüme ulaştırılamamışsa bu kez fazla suyun, bir problem olduğundan yola çıkılarak bir beyin fırtınası düzenlenir.

6.
İki farklı sözcükten yola çıkma…
İki farklı sözcükten yola çıkılarak yeni veya yaratıcı bir fikre ulaşılır. Bu amaçla rastgele iki sözcük bulunur ve bu sözcükler arasında ortak bir ilişki kurulmaya çalışılır. Ortak ilişkilerin neler olabileceği hakkında bir beyin fırtınası yapılır, üretilen fikirlerden yola çıkarak farklı özelliklere sahip daha önce var olmayan ya da var olan bir nesneye farklı özellikler kazandırılmaya çalışılır. Örneğin; uçak ve halı sözcüklerinden uçan halı vb.

7. Çözümden soruna gitme (tersine mühendislik)…
Çözümden soruna gitme yönteminde önce var olan bir çözüm ele alınır. Daha sonra bu çözümün hangi sorunların da çözümü olabileceği düşünülür. Bu şekilde bir çözümün birden fazla soruna çözüm getirebileceği düşüncesi öğrencilerde oluşturularak farklı teknoloji alanlarındaki gelişmelerin bütün teknoloji alanlarında değerlendirilmesi sağlanır. Bu şekilde öğrencilerde disiplinler arasında ilişki kurabilme ve bunları kullanabilme becerilerinin geliştirilmesi sağlanır.

8. Farklı bir duruma girme…

Öğrencilerin çekingenlikten veya sosyal sınırlamalardan uzaklaşarak yeni düşünceler geliştirmeleri amaçlanır. Bu teknikte öğrenciler ele aldıkları bir soruna çözüm önerileri oluşturmak amacıyla, bulundukları mevcut sosyal konum dışında bir kimliğe bürünerek çözüm önerileri geliştirirler. Sorunun ait olduğu çevre veya meslek dışında farklı bir çevrede veya meslekte olma durumlarını hayal ederek soruna çözüm önerileri geliştirirler. Bu şekilde öğrencilerde bir soruna çözüm bulmada farklı bakış açıları getirme becerilerinin geliştirilmesi sağlanır.

 

 

 
 
Volkan Tolga
İstanbul - 11.08.2009
volkantolga@hotmail.com
http://sufizmveinsan.com